Oczyszczanie powietrza w warsztacie – jaki system wybrać?

Podczas cięcia, frezowania, wiercenia, strugania, a szczególnie szlifowania drewna, powstają trociny, wióry oraz bardzo drobny pył. Większe odpady można skutecznie przechwycić bezpośrednio przy maszynie, ale część najdrobniejszych cząstek może przedostać się poza osłony i pozostać zawieszona w powietrzu.

Dlatego skuteczne oczyszczanie powietrza w warsztacie stolarskim warto traktować jako system składający się z dwóch uzupełniających się elementów:

odciąg podłączony do maszyny → przechwytuje pył, trociny i wióry u źródła

filtr powietrza → oczyszcza powietrze z drobnego pyłu, który przedostał się już do pomieszczenia

W Laguna Polska znajdziesz zarówno odciągi do trocin i wiórów, jak i specjalistyczne filtry powietrza do warsztatów stolarskich.

Filtr powietrza czy odciąg do trocin?

To jedna z najważniejszych różnic przy projektowaniu systemu odpylania.

Odciąg do trocin

Odciąg podłącza się bezpośrednio do króćca maszyny:

• pilarki,
• strugarki,
• grubościówki,
• frezarki,
• szlifierki,
• piły taśmowej.

Jego zadaniem jest przechwycenie możliwie dużej części odpadu w miejscu jego powstawania, zanim dostanie się on do pomieszczenia.

Odciągi pracują z dużymi średnicami przewodów oraz wysokim przepływem powietrza i są przystosowane do transportowania wiórów oraz trocin.

Filtr powietrza

Filtr warsztatowy nie jest odciągiem do maszyny.

Zasysa powietrze bezpośrednio z pomieszczenia, przepuszcza je przez układ filtracyjny i ponownie kieruje oczyszczone powietrze do warsztatu.

Jego zadaniem jest więc przechwytywanie drobnego pyłu, który mimo działania odciągu dostał się już do otoczenia.

Najbardziej efektywne podejście polega więc na stosowaniu obu systemów jednocześnie.

Dlaczego sam odciąg nie zawsze wystarcza?

Nawet dobrze zaprojektowany system odciągowy nie przechwyci każdego drobnego pyłu.

Część może wydostawać się:

• spod osłony tarczy,
• podczas zmiany materiału,
• przy szlifowaniu,
• podczas czyszczenia stanowiska,
• z miejsc znajdujących się poza bezpośrednim działaniem króćca.

Drobne cząstki mogą następnie przez pewien czas pozostawać zawieszone w powietrzu i stopniowo osiadać na maszynach, półkach oraz gotowych elementach.

Właśnie do takiego zastosowania przeznaczone są warsztatowe systemy filtracji powietrza.

Jak dobrać filtr powietrza do wielkości warsztatu?

Jednym z najważniejszych parametrów jest wydajność przepływu powietrza podawana w m³/h.

Aby porównać urządzenie z wielkością pomieszczenia, najpierw warto obliczyć jego kubaturę:

długość × szerokość × wysokość = kubatura w m³

Następnie wydajność filtra można odnieść do objętości pomieszczenia.

Przykładowo urządzenie o wydajności 1200 m³/h będzie w tym samym czasie wielokrotnie częściej przetwarzało powietrze w warsztacie o kubaturze 60 m³ niż w hali o kubaturze 200 m³.

Trzeba jednak pamiętać, że wartości katalogowe służą przede wszystkim do porównywania urządzeń. Rzeczywista cyrkulacja zależy również od:

• rozmieszczenia maszyny,
• kształtu pomieszczenia,
• przeszkód na drodze powietrza,
• stopnia zabrudzenia filtrów,
• ustawionej prędkości wentylatora.

Mały warsztat – jaki filtr powietrza wybrać?

Do niewielkiego i średniego warsztatu nie zawsze potrzebny jest największy dostępny system.

Dobrym przykładem jest JET AFS-400-M 700 m³/h 230 V.

Urządzenie oferuje trzy poziomy przepływu około:

• 500 m³/h,
• 600 m³/h,
• 700 m³/h.

Zastosowano w nim dwustopniowy układ filtracji z zewnętrznym filtrem około 5 µm i wewnętrznym filtrem około 1 µm.

To praktyczne rozwiązanie do mniejszego warsztatu, w którym filtr ma wspomagać istniejący system odciągu trocin.

Większy warsztat – warto zwiększyć przepływ

Im większa kubatura pomieszczenia, tym większe znaczenie ma odpowiednia wydajność.

Do większego warsztatu można rozważyć JET AFS-1000B, który oferuje trzy prędkości filtracji:

• 720 m³/h,
• 900 m³/h,
• 1200 m³/h.

JET AFS-1000B posiada również zdalne sterowanie i timer pozwalający ustawić dalszą pracę urządzenia przez określony czas.

Takie rozwiązanie jest szczególnie wygodne, gdy filtr zamontowany jest wysoko i nie ma potrzeby każdorazowego podchodzenia do urządzenia.

LAGUNA AFlux 12 – duży przepływ powietrza

Jeżeli priorytetem jest szybka cyrkulacja większej ilości powietrza, warto zwrócić uwagę na LAGUNA AFlux 12 2038 m³/h.

AFlux 12 posiada trzy zakresy przepływu:

• 917 m³/h,
• 1244 m³/h,
• 2038 m³/h.

Zastosowano w nim dwustopniową filtrację:

filtr zewnętrzny 5 µm → filtr wewnętrzny 1 µm.

Urządzenie można zamontować pod sufitem, dzięki czemu nie zajmuje powierzchni roboczej warsztatu.

Posiada także timer oraz pilot zdalnego sterowania.

Według danych producenta przy najwyższej wydajności może filtrować powietrze w pomieszczeniu 6 × 6 × 2,5 m do około 22 razy w ciągu godziny.

Filtr sufitowy – dlaczego to dobre rozwiązanie?

Umieszczenie filtra wysoko ma kilka praktycznych zalet.

Przede wszystkim:

• nie zajmuje miejsca na podłodze,
• może wytworzyć cyrkulację powietrza w całym pomieszczeniu,
• nie koliduje z przemieszczaniem maszyn i materiału,
• można pozostawić go działającego również po zakończeniu obróbki.

Filtr sufitowy warto ustawić tak, aby wlot i wylot powietrza nie były zasłonięte przez regały, ściany działowe lub inne duże przeszkody.

Celem jest stworzenie możliwie swobodnego obiegu powietrza przez całą przestrzeń roboczą.

MFlux 5 – kiedy warto wybrać filtr mobilny HEPA?

Nie każdy filtr musi być zamontowany na stałe pod sufitem.

Jeżeli zależy Ci na możliwości przemieszczania urządzenia pomiędzy stanowiskami, ciekawym rozwiązaniem jest LAGUNA MFlux 5 HEPA 530 m³/h.

MFlux 5 wykorzystuje dwa filtry HEPA i został zaprojektowany przede wszystkim z myślą o dokładnej filtracji drobnych cząstek.

Według specyfikacji zastosowane filtry zatrzymują 99,99% cząstek większych niż 0,3 µm.

Urządzenie można ustawić bliżej miejsca, w którym aktualnie wykonywana jest praca, np.:

• stanowiska szlifowania,
• szlifierki walcowej,
• stołu montażowego,
• miejsca ręcznego przygotowywania powierzchni.

MFlux 5 oferuje mniejszy przepływ niż AFlux 12, ale jego głównymi zaletami są mobilność i filtracja HEPA.

AFlux 12 czy MFlux 5?

Oba urządzenia oczyszczają powietrze w warsztacie, ale są przeznaczone do nieco innych potrzeb.

LAGUNA AFlux 12

Warto wybrać, gdy:

• zależy Ci przede wszystkim na dużej cyrkulacji,
• urządzenie ma obsługiwać całe pomieszczenie,
• filtr może zostać zamontowany na stałe,
• chcesz wykorzystać przestrzeń pod sufitem,
• potrzebujesz wydajności do 2038 m³/h.

LAGUNA MFlux 5

Warto rozważyć, gdy:

• szczególnie ważna jest bardzo dokładna filtracja,
• chcesz wykorzystać filtry HEPA,
• urządzenie ma być mobilne,
• chcesz przestawiać filtr bliżej aktualnego stanowiska,
• maksymalny przepływ 530 m³/h jest odpowiedni do planowanego zastosowania.

Nie chodzi więc o to, który model jest bezwzględnie „lepszy”, lecz czy ważniejszy jest duży przepływ całego pomieszczenia, czy mobilność i dokładniejsza filtracja.

Filtr 1 µm czy HEPA?

Wartość podawana w mikrometrach określa wielkość cząstek, do których odnosi się charakterystyka filtra.

W warsztatach stolarskich często stosowane są systemy dwustopniowe:

filtr wstępny → zatrzymuje większe cząstki

filtr dokładniejszy → przechwytuje drobniejszy pył.

Przykładowo:

• JET AFS-400-M wykorzystuje filtrację około 5 µm + 1 µm,
• LAGUNA AFlux 12 wykorzystuje 5 µm + 1 µm,
• LAGUNA MFlux 5 wykorzystuje dwa filtry HEPA.

Przy porównywaniu urządzeń nie należy jednak patrzeć wyłącznie na najmniejszą podawaną wartość. Równie ważne są przepływ powietrza, powierzchnia filtracyjna, sposób użytkowania oraz wielkość pomieszczenia.

Dlaczego filtr wstępny jest ważny?

Gdyby całość powietrza trafiała od razu na bardzo dokładny filtr, szybko zostałby on obciążony większymi cząstkami.

Dlatego wiele urządzeń wykorzystuje filtrację wielostopniową.

Pierwszy stopień zatrzymuje większą frakcję, a kolejny odpowiada za drobniejszy pył.

Warto więc regularnie kontrolować przede wszystkim filtr wstępny. Jego prawidłowa obsługa może ograniczyć tempo zanieczyszczania dokładniejszego i zazwyczaj droższego wkładu wewnętrznego.

Jak często czyścić lub wymieniać filtr?

Nie ma jednej liczby godzin właściwej dla każdego warsztatu.

Tempo zabrudzenia zależy od:

• intensywności pracy,
• rodzaju wykonywanych operacji,
• ilości pyłu,
• wielkości pomieszczenia,
• skuteczności głównego odciągu przy maszynach.

Jeżeli przepływ powietrza zaczyna wyraźnie spadać, należy sprawdzić stan wkładów zgodnie z instrukcją konkretnego urządzenia.

Nie każdy filtr można myć lub przedmuchiwać w ten sam sposób, dlatego zawsze należy przestrzegać zaleceń producenta dla danego wkładu.

W Laguna Polska dostępne jest również wyposażenie dodatkowe i wkłady do filtrów powietrza.

Dlaczego timer jest przydatny?

Po wyłączeniu szlifierki czy pilarki część najdrobniejszego pyłu nadal może pozostawać w powietrzu.

Dlatego bardzo praktyczna jest możliwość pozostawienia systemu filtracyjnego pracującego jeszcze przez pewien czas po zakończeniu obróbki.

Urządzenia takie jak LAGUNA AFlux 12 czy JET AFS-1000B posiadają timer, dzięki któremu filtr może zostać wyłączony automatycznie.

Jest to szczególnie wygodne pod koniec dnia pracy.

Dlaczego pilot ma znaczenie przy filtrze sufitowym?

Po zamontowaniu urządzenia kilka metrów nad podłogą ręczne korzystanie z panelu sterowania byłoby niewygodne.

Dlatego w wielu warsztatowych filtrach stosuje się pilot zdalnego sterowania.

Pozwala on zmieniać:

• prędkość wentylatora,
• czas pracy,
• włączać i wyłączać urządzenie

bez konieczności dostępu do samej obudowy.

Przy wyborze filtra sufitowego jest to funkcja zdecydowanie warta uwzględnienia.

Najwięcej pyłu powstaje podczas szlifowania

Choć pył powstaje podczas praktycznie każdej mechanicznej obróbki drewna, szlifowanie jest operacją szczególnie wymagającą pod względem filtracji.

Szlifierki walcowe, krawędziowe, tarczowe i ręczne elektronarzędzia mogą generować bardzo drobne cząstki.

Dlatego przy intensywnym szlifowaniu warto zadbać jednocześnie o:

1. skuteczny odbiór bezpośrednio z króćców szlifierki,
2. prawidłowo dobrany odciąg do trocin i pyłu,
3. dodatkowy filtr powietrza w pomieszczeniu.

Sam filtr sufitowy nie powinien być traktowany jako zamiennik prawidłowego odciągania bezpośrednio przy maszynie.

Odciąg cyklonowy czy filtr powietrza?

To dwa zupełnie różne urządzenia.

Odciąg cyklonowy, np. Laguna CFlux, PFlux czy JET JCDC, separuje trociny i wióry transportowane przewodem bezpośrednio z maszyny.

Filtr powietrza, np. AFlux, MFlux czy JET AFS, pracuje z powietrzem znajdującym się już w pomieszczeniu.

Dlatego przy budowie profesjonalnego warsztatu nie powinno się wybierać:

„cyklon albo filtr”

ale raczej:

„jaki odciąg przy maszynach + jaki filtr do pomieszczenia”.

CFlux czy PFlux – gdzie pasują do systemu oczyszczania?

Jeżeli potrzebujesz odciągu centralnego lub urządzenia do intensywnej pracy, warto rozważyć odciągi cyklonowe do trocin.

Seria Laguna CFlux jest przeznaczona do wydajnego odbioru trocin i wiórów z maszyn.

Seria Laguna PFlux łączy separację cyklonową z bardziej rozbudowanym systemem filtracji.

Nadal jednak są to przede wszystkim odciągi maszynowe.

Filtr AFlux czy MFlux pełni inną funkcję – oczyszcza powietrze znajdujące się już w pomieszczeniu.

Czy filtr powietrza zastępuje środki ochrony indywidualnej?

Nie należy traktować filtra warsztatowego jako jedynego środka ograniczającego kontakt z pyłem.

Podstawą powinno być przechwytywanie pyłu możliwie blisko miejsca jego powstawania, prawidłowa organizacja stanowiska oraz stosowanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej tam, gdzie wymagają tego wykonywana praca i warunki.

Filtry warsztatowe są dodatkowym elementem systemu i pomagają ograniczać ilość pyłu pozostającego w powietrzu pomieszczenia.

Czego nie powinno się filtrować warsztatowym filtrem do pyłu drzewnego?

Filtry przeznaczone do warsztatu stolarskiego powinny być wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem producenta.

Nie należy zakładać, że urządzenie do pyłu drzewnego będzie odpowiednim rozwiązaniem do usuwania:

• oparów rozpuszczalników,
• gazów,
• gorących cząstek,
• iskier,
• materiałów, do których urządzenie nie zostało dopuszczone.

Przykładowo JET AFS-400-M jest przeznaczony do cyrkulacyjnego filtrowania pyłu warsztatowego, a nie jako wyciąg oparów czy bezpośredni odciąg maszynowy.

Gdzie ustawić filtr mobilny?

W przypadku filtra mobilnego warto szukać miejsca, które umożliwia swobodny przepływ powietrza.

Nie należy ustawiać urządzenia:

• tuż przy ścianie blokującej wlot,
• za dużą maszyną,
• w zamkniętej wnęce,
• pomiędzy regałami ograniczającymi przepływ.

Jeżeli największa ilość drobnego pyłu powstaje na konkretnym stanowisku, filtr mobilny można ustawić bliżej tej strefy, zachowując wymagane przez producenta odstępy i warunki pracy.

Jaki system oczyszczania powietrza wybrać?

Można przyjąć kilka prostych scenariuszy.

Mały warsztat

Jeżeli masz sprawny odciąg do maszyn i potrzebujesz dodatkowej filtracji pomieszczenia, rozważ kompaktowy JET AFS-400-M.

Średni lub większy warsztat

Jeżeli potrzebujesz większego przepływu, warto porównać urządzenia takie jak JET AFS-1000B i LAGUNA AFlux 12.

Warsztat, w którym priorytetem jest dokładna filtracja

Jeżeli szczególnie zależy Ci na filtracji bardzo drobnych cząstek i możliwości przemieszczania urządzenia, warto rozważyć LAGUNA MFlux 5 HEPA.

Warsztat z dużymi maszynami stolarskimi

Filtr powietrza należy uzupełnić odpowiednio wydajnym odciągiem do trocin i wiórów dopasowanym do wymagań pilarki, strugarki, szlifierki czy frezarki.

Oczyszczanie powietrza – najważniejsze zasady

Najlepsze rezultaty daje podejście wieloetapowe:

1. Przechwyć pył i wióry przy maszynie.
Zastosuj odpowiednio dobrany odciąg i możliwie szczelną instalację.

2. Filtruj powietrze w pomieszczeniu.
Filtr warsztatowy pomoże przechwycić drobne cząstki, które mimo odciągu przedostały się do otoczenia.

3. Dobierz wydajność do kubatury.
Większy warsztat potrzebuje większego przepływu lub odpowiednio zaplanowanej liczby urządzeń.

4. Regularnie kontroluj filtry.
Zabrudzone wkłady ograniczają przepływ i wymagają obsługi zgodnej z zaleceniami producenta.

5. Nie traktuj jednego urządzenia jako rozwiązania wszystkich problemów.
Odciąg, filtracja pomieszczenia, właściwa organizacja stanowiska i odpowiednia ochrona podczas pracy wzajemnie się uzupełniają.

W Laguna Polska znajdziesz filtry powietrza do warsztatu oraz odciągi do trocin, wiórów i pyłu przeznaczone zarówno do niewielkich pracowni, jak i profesjonalnych stolarni. Przy wyborze zacznij od kubatury pomieszczenia, rodzaju wykonywanych prac oraz wydajności posiadanego systemu odciągowego, a dopiero później porównuj dodatkowe funkcje poszczególnych modeli.