Frezowanie drewna – jak dobrać frezarkę i frez do rodzaju pracy?

Frezowanie drewna pozwala wykonywać rowki, wręgi, fazy, zaokrąglenia, profile dekoracyjne, połączenia stolarskie, gniazda oraz precyzyjnie obrabiać krawędzie. W zależności od zastosowanego frezu i rodzaju frezarki ta sama technologia może służyć zarówno do prostego zaokrąglenia krawędzi półki, jak i seryjnej produkcji elementów meblowych czy wykonywania skomplikowanych kształtów na maszynie CNC.

Przy wyborze rozwiązania warto więc najpierw określić co chcesz frezować, jak duże są obrabiane elementy i czy praca będzie wykonywana jednostkowo, czy seryjnie.

Pełną ofertę urządzeń znajdziesz w kategorii frezarki do drewna, natomiast odpowiednie narzędzia w kategorii frezy trzpieniowe.

Co można zrobić frezarką do drewna?

Frezowanie jest jedną z najbardziej wszechstronnych metod obróbki drewna. W zależności od zastosowanego narzędzia można wykonywać między innymi:

• rowki,
• wręgi,
• fazy,
• zaokrąglenia krawędzi,
• profile ozdobne,
• gniazda,
• połączenia stolarskie,
• uchwyty w frontach,
• kopiowanie według szablonu,
• wyrównywanie krawędzi,
• obcinanie nadmiaru laminatu,
• frezowanie liter i znaków,
• wykonywanie okręgów i elips,
• profilowanie elementów drzwi i mebli.

Dlatego przed zakupem samej frezarki warto od razu zastanowić się również nad tym, jakich frezów będziesz potrzebować najczęściej.

Frezarka górnowrzecionowa – najbardziej uniwersalna do warsztatu

Frezarka górnowrzecionowa jest jednym z najbardziej uniwersalnych elektronarzędzi do frezowania drewna.

Można prowadzić ją ręcznie po materiale, wykorzystać przykładnicę, szablon albo zamontować w odpowiednim stole frezarskim.

Dobrze sprawdza się przy:

• frezowaniu rowków,
• wykonywaniu wręgów,
• profilowaniu krawędzi,
• zaokrąglaniu,
• fazowaniu,
• kopiowaniu,
• wykonywaniu gniazd,
• pracy z szablonami.

W aktualnej ofercie znajduje się m.in. frezarka górnowrzecionowa CMT 7E 2400 W, przeznaczona również do pracy z większymi frezami i montażu w stole frezarskim.

Frezowanie ręczne czy w stole frezarskim?

To zależy przede wszystkim od wielkości obrabianego elementu.

Frezarka prowadzona ręcznie

Najlepiej sprawdza się wtedy, gdy obrabiany element jest duży i łatwiej przesuwać po nim frezarkę.

Przykładami są:

• frezowanie krawędzi dużego blatu,
• wykonywanie rowka w dużej płycie,
• frezowanie po szablonie,
• wykonywanie gniazd,
• wyrównywanie dużych powierzchni.

Frezarka zamontowana w stole

Przy niewielkich elementach często wygodniej pozostawić frezarkę nieruchomo i przesuwać materiał po stole.

Odpowiedni stół do frezowania ułatwia między innymi:

• seryjne profilowanie krawędzi,
• wykonywanie jednakowych listew,
• pracę z niewielkimi elementami,
• dokładne prowadzenie materiału przy przykładnicy,
• wykonywanie powtarzalnych rowków i wręgów.

Stół frezarski może więc znacząco rozszerzyć możliwości dobrej frezarki górnowrzecionowej.

Kiedy wybrać frezarkę dolnowrzecionową?

Jeżeli frezowanie jest jedną z głównych operacji wykonywanych w warsztacie, warto rozważyć frezarkę dolnowrzecionową.

W przeciwieństwie do ręcznej frezarki górnowrzecionowej jest to stacjonarna maszyna stolarska przeznaczona przede wszystkim do wydajnego i powtarzalnego profilowania materiału.

Sprawdza się szczególnie podczas:

• produkcji listew,
• wykonywania profili,
• obróbki krawędzi,
• wykonywania elementów ramowych,
• produkcji drzwi i frontów,
• seryjnego frezowania większych elementów.

W Laguna Polska dostępne są m.in. JET JWS-34KX-M 1,5 kW 230 V oraz JET JWS-34KX-T 2,2 kW 400 V.

Jeżeli maszyna ma wykonywać regularną produkcję, frezarka dolnowrzecionowa zapewnia zupełnie inny poziom możliwości niż ręczne elektronarzędzie.

Frezarka górnowrzecionowa czy dolnowrzecionowa?

Najprościej można przyjąć:

Frezarka górnowrzecionowa będzie lepsza, gdy:

• potrzebujesz mobilnego i uniwersalnego narzędzia,
• wykonujesz różne rodzaje prac,
• frezujesz według szablonów,
• obrabiasz duże elementy,
• używasz głównie frezów trzpieniowych,
• pracujesz jednostkowo lub w niewielkich seriach.

Frezarka dolnowrzecionowa będzie lepsza, gdy:

• frezowanie odbywa się regularnie,
• produkujesz większe serie,
• wykonujesz profile i listwy,
• potrzebujesz stabilnego prowadzenia materiału,
• wykorzystujesz większe narzędzia frezarskie,
• priorytetem jest powtarzalność ustawienia.

W profesjonalnym zakładzie stolarskim obie maszyny mogą się wzajemnie uzupełniać.

Kiedy warto wybrać frezarkę CNC?

Jeżeli wymagane jest wykonywanie skomplikowanych kształtów, wielu identycznych elementów albo obróbka sterowana bezpośrednio z projektu cyfrowego, warto rozważyć frezarkę CNC.

Frezarki CNC do drewna pozwalają automatyzować operacje, których ręczne wykonanie byłoby czasochłonne lub trudne do powtarzania.

CNC można wykorzystać między innymi do:

• wycinania elementów,
• wykonywania kieszeni i gniazd,
• frezowania 2D i 3D,
• wykonywania ornamentów,
• produkcji szyldów i napisów,
• wykonywania wielu identycznych części,
• obróbki płyt,
• prototypowania.

Przykładem jest IGM i2R A24 – frezarka CNC 3-osiowa o polu roboczym 610 × 1200 mm.

CNC nie zastępuje jednak automatycznie wszystkich klasycznych frezarek. Przy prostym zaokrągleniu krawędzi lub wykonaniu pojedynczego rowka tradycyjna frezarka może być szybsza i prostsza w użyciu.

Frezowanie krawędzi – jaki frez wybrać?

Krawędzie można obrabiać na wiele sposobów.

Do najpopularniejszych należą:

Frez zaokrąglający

Pozwala wykonać promień na ostrej krawędzi.

Stosowany jest przy:

• blatach,
• półkach,
• frontach,
• elementach z drewna litego,
• meblach dziecięcych,
• uchwytach i detalach dekoracyjnych.

W kategorii frezów promieniowych znajdziesz różne średnice i promienie pozwalające dopasować profil do projektu.

Frez fazujący

Pozwala wykonać prostą fazę na krawędzi. Może służyć zarówno do delikatnego złamania ostrej krawędzi, jak i wykonania wyraźnego elementu dekoracyjnego.

Frez profilowy

Przeznaczony jest do wykonywania bardziej złożonych profili dekoracyjnych stosowanych w listwach, frontach i elementach meblowych.

Jaki frez do rowków?

Do wykonywania prostych rowków najczęściej stosuje się frezy proste.

W zależności od średnicy frezu można przygotowywać rowki pod:

• półki,
• plecy meblowe,
• prowadnice,
• połączenia,
• elementy konstrukcyjne,
• wpusty.

Pełną ofertę znajdziesz w kategorii frezy do rowków.

Przy wyborze najważniejsza jest przede wszystkim średnica D, która określa szerokość wykonywanego rowka, oraz długość części roboczej.

Frez z łożyskiem – kiedy warto go użyć?

Łożysko prowadzące pozwala prowadzić frez bezpośrednio po krawędzi materiału lub szablonie.

Takie frezy są bardzo przydatne podczas:

• kopiowania elementów,
• wyrównywania dwóch warstw materiału,
• obcinania naddatku,
• profilowania krawędzi,
• pracy według szablonu.

Przykładem jest CMT 906.191.11 – frez prosty z dolnym łożyskiem, reprezentujący grupę narzędzi przeznaczonych do prowadzenia po przygotowanym elemencie lub wzorniku.

W przypadku frezów kopiujących szczególnie ważne jest ustalenie położenia łożyska – nad lub pod częścią roboczą, ponieważ decyduje ono o sposobie prowadzenia szablonu.

Jak dobrać średnicę trzpienia frezu?

Trzpień frezu musi odpowiadać tulei zaciskowej zastosowanej w konkretnej frezarce.

W praktyce spotykane są m.in. trzpienie:

• 6 mm,
• 6,35 mm (1/4"),
• 8 mm,
• 10 mm,
• 12 mm,
• 12,7 mm (1/2").

Przed zakupem frezu trzeba więc zawsze sprawdzić jaki zakres tulei obsługuje frezarka.

Nie należy próbować mocować frezu w tulei o innym nominalnym wymiarze.

Przy większych frezach i intensywnej pracy stosuje się często grubsze trzpienie, ale o wyborze zawsze musi decydować zgodność z konkretną maszyną.

Jak głęboko frezować podczas jednego przejścia?

Nie należy zakładać, że cały materiał trzeba usunąć jednym przejściem.

Przy głębokim rowku lub dużym frezie bezpieczniejszym i bardziej przewidywalnym rozwiązaniem jest wykonanie kilku płytszych przejść.

Pozwala to:

• ograniczyć obciążenie frezu,
• ograniczyć obciążenie frezarki,
• łatwiej kontrolować prowadzenie,
• poprawić jakość powierzchni,
• zmniejszyć ilość materiału usuwanego jednocześnie.

Im większa średnica frezu i większa ilość usuwanego materiału, tym większe znaczenie ma rozsądne rozłożenie pracy na kilka etapów.

Kierunek frezowania – dlaczego ma znaczenie?

Przy ręcznym prowadzeniu frezarki kierunek posuwu powinien być dobrany do kierunku obrotu narzędzia.

W typowym frezowaniu materiał i narzędzie oddziałują na siebie w sposób, który pomaga zachować kontrolę nad maszyną.

Frezowanie w przeciwnym kierunku, określane jako współbieżne, może powodować gwałtowne „ciągnięcie” frezarki i wymaga większego doświadczenia oraz odpowiedniego zastosowania.

Dlatego podczas pracy ręcznej należy stosować kierunek prowadzenia zgodny z instrukcją konkretnej frezarki i zasadami dla wykonywanej operacji.

Jak frezować drewno bez wyrwań?

Podczas frezowania litego drewna może dochodzić do odrywania włókien, szczególnie:

• przy końcach elementów,
• w drewnie o zmiennym usłojeniu,
• przy dużej głębokości frezowania,
• przy tępym narzędziu.

Aby ograniczyć wyrwania, warto:

• używać ostrego frezu,
• zmniejszyć głębokość pojedynczego przejścia,
• zwracać uwagę na kierunek włókien,
• zapewnić stabilne prowadzenie elementu,
• unikać zatrzymywania frezu w jednym miejscu.

Przy frezowaniu poprzecznym krawędzi warto również dobrze zaplanować kolejność obróbki, aby ewentualne wyszczerbienie narożnika mogło zostać usunięte podczas kolejnego przejścia wzdłużnego.

Jak zrobić wręg w drewnie?

Wręg jest stopniowym wybraniem wykonywanym przy krawędzi elementu.

Stosuje się go między innymi:

• pod plecy szafek,
• pod szyby,
• w ramach,
• w konstrukcjach drzwi,
• przy wykonywaniu połączeń.

Można wykorzystać do tego frez do wręgowania, często wyposażony w łożysko prowadzące.

Odpowiednie narzędzia znajdziesz w kategorii frezy do wręgowania.

Jak wykonywać połączenia stolarskie frezarką?

Frezarka może być używana nie tylko do dekorowania krawędzi.

Za pomocą odpowiednich frezów można wykonywać różnego rodzaju połączenia stolarskie, m.in.:

• wpusty,
• wręgi,
• połączenia klejone,
• połączenia profil–kontrprofil,
• elementy drzwi i ramek,
• gniazda.

Do bardziej specjalistycznych prac dostępne są frezy do połączeń klejonych oraz zestawy frezów do wykonywania elementów drzwiowych.

Przy takich zastosowaniach szczególnie ważne jest precyzyjne ustawienie wysokości frezu i przykładnicy.

Frezowanie po szablonie – kiedy warto?

Szablon pozwala powielać jeden wcześniej przygotowany kształt.

Metoda jest bardzo przydatna przy wykonywaniu:

• kilku identycznych elementów meblowych,
• łuków,
• uchwytów,
• nóg,
• dekoracji,
• elementów o nieregularnym kształcie.

Do prowadzenia można wykorzystać frez z łożyskiem lub tuleję kopiującą, zależnie od sposobu przygotowania stanowiska.

To jedno z najlepszych rozwiązań, jeżeli potrzebujesz powtarzalności bez korzystania z CNC.

Frezowanie liter, napisów i ornamentów

Frezowanie może być również wykorzystywane do prac dekoracyjnych.

Do liter, napisów i prostych wzorów szczególnie przydatne są frezy V, które pozwalają uzyskać charakterystyczny przekrój rowka.

W sklepie dostępne są osobne rozwiązania do:

• frezowania ornamentów i znaków,
• frezowania liter i cyfr,
• frezowania elips i okręgów.

Przy bardziej skomplikowanych wzorach i produkcji seryjnej naturalnym kolejnym krokiem jest frezarka CNC.

Frezowanie okręgów i łuków

Do wykonania idealnego okręgu nie trzeba prowadzić frezarki „z ręki”.

Stosując odpowiednią prowadnicę lub cyrkiel do frezarki, można obracać urządzenie wokół ustalonego punktu i uzyskać powtarzalny promień.

Taką metodę wykorzystuje się między innymi przy wykonywaniu:

• okrągłych blatów,
• otworów,
• pierścieni,
• elementów dekoracyjnych,
• szablonów.

Odpowiednie przyrządy znajdziesz w kategorii frezowanie elips i okręgów.

Frezarka do obrzeży ABS – do czego służy?

Frezowanie jest również częścią procesu oklejania płyt.

Po przyklejeniu obrzeża ABS jego nadmiar musi zostać dokładnie usunięty i zlicowany z powierzchnią płyty.

Do takiego zastosowania przeznaczona jest frezarka przycinająca IGM PD80 do krawędzi z obrzeżem ABS.

Jest to przykład maszyny wyspecjalizowanej w jednej konkretnej operacji – nie zastępuje uniwersalnej frezarki górnowrzecionowej, ale może znacznie usprawnić powtarzalną obróbkę oklejonych krawędzi.

Jak ważna jest regulacja obrotów frezarki?

Frezów o różnych średnicach nie powinno się traktować identycznie.

Wraz ze wzrostem średnicy narzędzia rośnie prędkość liniowa jego krawędzi, dlatego duże frezy wymagają odpowiednio dobranej prędkości obrotowej.

Zawsze należy przestrzegać:

• maksymalnych obrotów podanych dla frezu,
• zakresu dopuszczonego przez producenta frezarki,
• zaleceń dotyczących średnicy narzędzia.

Możliwość regulacji obrotów jest szczególnie ważna, gdy jedna frezarka ma współpracować z narzędziami o bardzo różnych średnicach.

Frez 8 mm czy 12 mm?

W typowych pracach ręcznych bardzo popularne są frezy z trzpieniem 8 mm. Oferta takich narzędzi jest szeroka i obejmuje praktycznie wszystkie podstawowe zastosowania stolarskie.

Przy większych frezach i cięższej obróbce często stosowane są trzpienie o większej średnicy, np. 12 mm lub 12,7 mm.

Nie oznacza to jednak, że większy trzpień jest zawsze potrzebny. Należy dobierać go do:

• wymiarów frezu,
• typu pracy,
• możliwości frezarki,
• dostępnej tulei zaciskowej.

Najważniejsze jest prawidłowe i pewne mocowanie narzędzia.

Jak ważny jest odciąg przy frezowaniu?

Frezowanie generuje dużą ilość wiórów oraz drobnego pyłu.

Sprawny odciąg:

• poprawia widoczność miejsca obróbki,
• ogranicza zaleganie wiórów przy frezie,
• ułatwia utrzymanie stanowiska w czystości.

Przy stacjonarnych stołach i frezarkach dolnowrzecionowych warto zastosować odpowiednio dobrany odciąg do trocin i wiórów.

Przy elektronarzędziach z niewielkim króćcem często lepiej sprawdza się urządzenie pracujące z mniejszym przewodem i odpowiednio wysokim podciśnieniem.

Jaką frezarkę wybrać – szybkie podsumowanie

Jeżeli wykonujesz uniwersalne prace stolarskie, rowki, wręgi, gniazda i profile, wybierz frezarkę górnowrzecionową.

Jeżeli często obrabiasz niewielkie elementy i profile krawędzi, warto rozważyć dodatkowo stół frezarski.

Jeżeli frezowanie jest regularną operacją produkcyjną, a głównym zadaniem jest profilowanie elementów, warto wybrać frezarkę dolnowrzecionową.

Jeżeli potrzebujesz automatycznego wykonywania kształtów, kieszeni, ornamentów i wielu identycznych elementów, odpowiednim rozwiązaniem będzie frezarka CNC.

Natomiast przy wykańczaniu płyt po oklejeniu obrzeżem warto zastosować wyspecjalizowaną frezarkę przycinającą.

Jaki frez wybrać?

Najprościej dobrać narzędzie do efektu, który chcesz uzyskać:

• rowek – frez prosty lub frez do rowków,
• zaokrąglenie – frez promieniowy,
• faza – frez fazujący,
• wręg – frez do wręgowania,
• kopiowanie – frez z łożyskiem,
• napisy i dekoracyjne rowki – frez V,
• profile dekoracyjne – frez kształtowy,
• połączenia – specjalistyczny frez do danego typu połączenia.

Pełny wybór dostępny jest w kategorii frezy trzpieniowe do drewna, podzielonej według rodzaju wykonywanej obróbki.

Najważniejsza zasada przy zakupie brzmi: najpierw określ operację, a dopiero później wybierz frezarkę i frez. Dobrze dobrany zestaw pozwala pracować dokładniej, uzyskiwać powtarzalne rezultaty i wykorzystać pełne możliwości frezowania drewna.