Filtry do oczyszczaczy powietrza w warsztacie - rodzaje, skuteczność i wymiana

Pył po szlifowaniu ma jedną niewygodną cechę. Często widać go dopiero wtedy, gdy zdążył już roznieść się po całym warsztacie. Najłatwiej zauważyć go pod światło albo następnego dnia na maszynach, półkach i blacie stołu.

Nie musi to oznaczać, że odciąg jest źle dobrany. Odciąg podłączony do maszyny ma zebrać możliwie dużo pyłu, trocin i wiórów w miejscu, w którym powstają. Nigdy jednak nie pracuje w idealnie zamkniętym układzie. Część drobnego pyłu wydostanie się spod osłony pilarki, znad stołu frezarskiego czy podczas ręcznego szlifowania.

I właśnie z tym pyłem pracuje warsztatowy oczyszczacz powietrza.

Sam oczyszczacz to jednak tylko połowa układu. Drugą są jego filtry. Od ich konstrukcji, stanu i dokładności zależy, co faktycznie zostanie zatrzymane, a co ponownie trafi do pomieszczenia.

Jeżeli interesuje Cię cały system, a nie tylko same wkłady, zobacz również filtry powietrza do warsztatu dostępne w Laguna Polska.

Odciąg i oczyszczacz powietrza robią dwie różne rzeczy

Te urządzenia są czasem traktowane zamiennie, a to błąd.

Odciąg stoi przy maszynie i ma zabrać zanieczyszczenia u źródła. Przy strugarce będą to głównie wióry, przy pilarce mieszanina trocin i pyłu, a przy szlifierce przede wszystkim drobny pył.

Oczyszczacz działa już na powietrzu znajdującym się w warsztacie. Wentylator wymusza jego obieg przez wkłady filtracyjne, a następnie kieruje je z powrotem do pomieszczenia.

Dlatego przy planowaniu odpylania sens ma połączenie obu rozwiązań.

Najpierw trzeba zebrać tyle zanieczyszczeń, ile tylko się da, bezpośrednio przy maszynie. Do tego służą odpowiednio dobrane odciągi do trocin i wiórów. Dopiero później zajmujemy się pyłem, który mimo wszystko znalazł się w powietrzu.

Szerzej oba rozwiązania zestawiliśmy również w kategorii oczyszczanie powietrza w warsztacie.

Co naprawdę oznacza 5 µm albo 1 µm?

Przy filtrach bardzo łatwo wpaść w prostą pułapkę: im mniejsza liczba, tym lepszy filtr.

Nie zawsze tak to działa.

Mikrometr, oznaczany jako µm, to jedna tysięczna milimetra. Filtr opisany jako 1 µm pracuje więc z drobniejszymi cząstkami niż filtr 5 µm. To ważna informacja, ale nie mówi jeszcze, jak będzie działało całe urządzenie.

Trzeba sprawdzić również skuteczność dla podanej wielkości cząstek oraz przepływ powietrza.

Przykładowo filtr może być bardzo dokładny, ale jeżeli urządzenie przetłacza niewielką ilość powietrza, będzie wykonywało inną pracę niż duży filtr sufitowy przeznaczony do ciągłej cyrkulacji w całym warsztacie.

Dlatego przy porównywaniu urządzeń patrzymy przynajmniej na trzy rzeczy:

• wielkość zatrzymywanych cząstek,

• skuteczność filtracji,

• wydajność przepływu powietrza.

Dopiero te parametry razem mają praktyczne znaczenie.

Po co dwa filtry w jednym urządzeniu?

Dwustopniowa filtracja nie jest zabiegiem marketingowym. Każdy z filtrów ma inne zadanie.

Pierwszy stopień przejmuje większe zanieczyszczenia. Dzięki temu dokładniejszy filtr znajdujący się za nim nie dostaje od razu całej porcji pyłu i może dłużej utrzymać właściwy przepływ.

Dobrze widać to na przykładzie filtra powietrza JET AFS-400-M.

Od strony wlotu znajduje się filtr elektrostatyczny JET 710622 do AFS-400. Według danych dla tego wkładu zatrzymuje on do 98% cząstek o wielkości 5 µm.

Za nim pracuje filtr wewnętrzny do JET AFS-400 przeznaczony do drobniejszego pyłu. Jego deklarowana skuteczność wynosi do 85% dla cząstek 1 µm.

Powietrze nie trafia więc od razu na najdokładniejszy wkład. Najpierw przechodzi przez filtr zewnętrzny, a dopiero później przez drugi stopień.

To rozwiązanie spotykane w wielu warsztatowych filtrach powietrza.

Przy okazji trzeba uważać na same procenty. 98% i 85% nie można po prostu dodać i wyciągnąć z tego skuteczności całego urządzenia. Wartości odnoszą się do różnych wielkości cząstek i innych etapów filtracji.

Filtr wstępny, elektrostatyczny, wewnętrzny i HEPA - czym się różnią?

Nazewnictwo bywa różne, dlatego najlepiej patrzeć na funkcję filtra, a nie tylko jego nazwę handlową.

Filtr wstępny

Pracuje jako pierwszy. Zbiera większą część zanieczyszczeń i chroni kolejne warstwy filtracji.

W warsztacie ma to spore znaczenie. Pyłu jest dużo i gdyby od początku całość trafiała na najdokładniejszy wkład, jego opory szybko zaczęłyby rosnąć.

Filtr elektrostatyczny

Może pełnić rolę pierwszego stopnia filtracji. Przykładem jest filtr stosowany w JET AFS-400.

Tego typu wkład znajduje się bezpośrednio na drodze zasysanego powietrza i zbiera pierwszą porcję pyłu przed filtrem dokładnym.

Filtr wewnętrzny

Zazwyczaj odpowiada za drobniejszą frakcję, która przeszła przez pierwszy stopień.

Właśnie dlatego przy serwisie oczyszczacza nie należy kontrolować tylko filtra widocznego z zewnątrz. Jeżeli pierwszy wkład wygląda dobrze, nie oznacza to jeszcze, że filtr znajdujący się za nim również jest w dobrym stanie.

HEPA

HEPA stosuje się tam, gdzie zależy nam na bardzo dokładnym wychwytywaniu drobnych cząstek.

Dobrym przykładem warsztatowym jest LAGUNA MFlux 5 HEPA. Urządzenie ma dwa filtry HEPA, których deklarowana skuteczność wynosi 99,99% dla cząstek większych niż 0,3 µm.

To inna koncepcja niż duży filtr sufitowy pracujący z wysokim przepływem. MFlux 5 można przemieścić bliżej miejsca, w którym akurat powstaje pył.

Filtr węglowy

Węgiel aktywny kojarzony jest przede wszystkim z pochłanianiem części zapachów i niektórych zanieczyszczeń gazowych.

Nie zastąpi filtra odpowiedzialnego za pył drzewny. Jeżeli występuje w danym systemie, jest dodatkowym etapem, a nie alternatywą dla filtracji pyłowej.

Filtr 1 µm czy HEPA?

Jeżeli patrzymy tylko na dokładność, odpowiedź wydaje się oczywista. W warsztacie trzeba jednak uwzględnić jeszcze ilość powietrza, którą urządzenie jest w stanie przefiltrować.

LAGUNA AFlux 12 pracuje z dwustopniowym układem 5 µm i 1 µm, a jego maksymalny przepływ sięga 2038 m³/h. Taki filtr może stale wymuszać cyrkulację dużej ilości powietrza w pomieszczeniu.

LAGUNA MFlux 5 ma maksymalny przepływ 530 m³/h, ale wykorzystuje dwa filtry HEPA i jest urządzeniem mobilnym. Można więc ustawić go bliżej stanowiska, przy którym aktualnie szlifujemy czy obrabiamy materiał.

Który jest lepszy?

To zależy od pracy, jaką ma wykonać.

Do większego warsztatu, gdzie chcemy regularnie przetłaczać dużą objętość powietrza, potrzebujemy odpowiedniej wydajności. Przy pracy stanowiskowej może mieć większy sens dokładna filtracja ustawiona bliżej źródła pyłu.

Właśnie dlatego nie dobierałbym filtra wyłącznie na podstawie liczby mikronów.

Po czym poznać, że wkład filtracyjny jest już zabrudzony?

Najbardziej oczywista jest warstwa pyłu na powierzchni filtra, ale nie zawsze trzeba czekać, aż wkład zmieni kolor.

Znacznie ciekawszym sygnałem jest spadek przepływu.

Jeżeli oczyszczacz pracuje tak samo głośno jak wcześniej, ale wyraźnie słabiej zasysa lub wydmuchuje powietrze, jednym z pierwszych elementów do sprawdzenia powinien być filtr.

W warsztacie spotkamy bardzo różne warunki pracy. Filtr używany sporadycznie przy pilarce może przez długi czas wyglądać dobrze. Ten sam model pracujący codziennie w pobliżu szlifierki będzie obciążony znacznie szybciej.

Dlatego termin „wymiana raz w roku” należy traktować tylko jako wskazówkę, jeżeli producent taką podaje. Liczy się liczba godzin pracy i ilość pyłu.

W przypadku filtra wewnętrznego JET AFS-400 orientacyjna żywotność wynosi około roku, ale przy intensywnym użytkowaniu jego stan trzeba kontrolować wcześniej.

Czy filtr można przedmuchać sprężonym powietrzem?

Nie każdy.

I tutaj najlepiej powstrzymać warsztatowy odruch pod tytułem „przedmuchamy i będzie jak nowy”.

Sposób czyszczenia zależy od materiału filtracyjnego. Jeden wkład można odkurzyć, inny przedmuchać, kolejny producent dopuszcza do mycia, a jeszcze inny po zużyciu powinien zostać wymieniony.

Szczególnej ostrożności wymagają filtry dokładne i HEPA. Zbyt agresywne czyszczenie może uszkodzić materiał nawet wtedy, gdy na pierwszy rzut oka wkład nadal wygląda dobrze.

Instrukcja konkretnego filtra jest tu ważniejsza niż uniwersalna metoda stosowana w warsztacie.

Jak dobrać filtr do konkretnego oczyszczacza?

Najprościej zacząć od tabliczki znamionowej urządzenia.

Model oczyszczacza i numer katalogowy wkładu pozwalają uniknąć większości pomyłek. Sam wymiar filtra nie daje jeszcze pewności, że będzie pasował.

Znaczenie może mieć sposób osadzenia w obudowie, uszczelnienie, kierunek przepływu i oczywiście sam materiał filtracyjny.

W kategorii filtry i wkłady do oczyszczaczy powietrza zebraliśmy elementy przeznaczone do konkretnych urządzeń JET, Laguna Tools i Axminster. Znajdują się tam m.in. filtry HEPA, elektrostatyczne, węglowe i filtry wewnętrzne.

Przy każdym wkładzie najlepiej sprawdzić listę kompatybilnych modeli. Przy starszych urządzeniach dodatkowo porównałbym numer katalogowy filtra. Kilka minut poświęconych na sprawdzenie oznaczeń jest znacznie prostsze niż późniejsze dopasowywanie wkładu, który ma właściwe wymiary, ale nie pracuje prawidłowo w obudowie.

Gdzie ustawić filtr powietrza w warsztacie?

Nawet dobry oczyszczacz ustawiony w przypadkowym miejscu nie wykorzysta w pełni swojej wydajności.

Powietrze musi mieć możliwość swobodnego przepływu przez urządzenie. Nie ma więc większego sensu wciskanie filtra w narożnik pomiędzy szafę a ścianę.

W przypadku urządzeń sufitowych chodzi o stworzenie ruchu powietrza w możliwie dużej części pomieszczenia. Filtr mobilny daje większą swobodę - można przysunąć go do stanowiska, przy którym danego dnia powstaje najwięcej drobnego pyłu.

Nie ustawiałbym go jednak tak, żeby przeszkadzał w odbiorze pyłu przez właściwy odciąg.

Najpierw odciągamy zanieczyszczenia przy maszynie. Filtr powietrza zajmuje się tym, czego nie udało się przechwycić.

Nie czekaj z filtrem do momentu, kiedy przestanie ciągnąć

Wkłady filtracyjne są częścią eksploatacyjną dokładnie tak samo jak brzeszczot, tarcza czy worek w odciągu.

Różnica jest taka, że zużycie filtra postępuje znacznie mniej widowiskowo.

Jeżeli przepływ powietrza zaczął spadać, filtr jest mocno zabrudzony albo nie daje się już skutecznie oczyścić w sposób przewidziany przez producenta, dalsze odkładanie wymiany nie ma większego sensu.

Przy okazji wymiany dobrze jest sprawdzić oba stopnie filtracji. Założenie nowego filtra wewnętrznego przy całkowicie zapchanym filtrze wstępnym niewiele zmieni.

FAQ - filtry i wkłady do oczyszczaczy powietrza

Czy filtr 1 µm jest lepszy od filtra 5 µm?

Zatrzymuje drobniejsze cząstki, ale nie oznacza to automatycznie lepszego całego urządzenia. Trzeba uwzględnić również skuteczność filtracji i przepływ powietrza. W wielu oczyszczaczach filtry 5 µm i 1 µm pracują razem.

Co daje filtr HEPA w warsztacie?

Pozwala wychwytywać bardzo drobne cząstki. Przykładowo LAGUNA MFlux 5 wykorzystuje dwa filtry HEPA o deklarowanej skuteczności 99,99% dla cząstek większych niż 0,3 µm.

Jak często wymieniać filtr w oczyszczaczu powietrza?

Nie ma jednego terminu odpowiedniego dla każdego warsztatu. Wszystko zależy od konstrukcji wkładu, czasu pracy urządzenia i ilości pyłu. Trzeba kontrolować stan filtra oraz stosować się do zaleceń producenta.

Czy filtr do oczyszczacza można czyścić?

Część filtrów tak, ale metoda zależy od ich konstrukcji. Nie każdy filtr można myć albo przedmuchiwać sprężonym powietrzem. Przed czyszczeniem trzeba sprawdzić instrukcję konkretnego wkładu.

Czy oczyszczacz powietrza zastąpi odciąg trocin?

Nie. Odciąg zbiera pył, trociny i wióry bezpośrednio przy maszynie. Oczyszczacz filtruje powietrze znajdujące się już w warsztacie. Są to dwa uzupełniające się elementy systemu odpylania.

Jakie filtry ma JET AFS-400?

JET AFS-400 wykorzystuje filtr zewnętrzny pracujący z cząstkami około 5 µm oraz dokładniejszy filtr wewnętrzny przeznaczony do cząstek około 1 µm.

Sprawdź filtry i wkłady do swojego oczyszczacza

Filtr jest mocno zabrudzony, przepływ powietrza wyraźnie spadł albo nie jesteś pewien, jaki wkład pasuje do Twojego urządzenia?

Sprawdź filtry i wkłady do oczyszczaczy powietrza JET, Laguna Tools i Axminster. W kategorii znajdziesz m.in. filtry wewnętrzne, elektrostatyczne, HEPA i węglowe dopasowane do konkretnych modeli urządzeń.